Việt Nam tiên phong mạng 6G toàn cầu với kiến trúc AI-native

Làn sóng AI-native đang mở đường cho mạng 6G, hạ tầng kết nối thế hệ mới được kỳ vọng giúp Việt Nam bứt phá và tham gia định hình cuộc chơi công nghệ toàn cầu. Mạng 6G được thiết kế như một mạng lưới AI-native có khả năng xử lý và phân phối dữ liệu thông minh với độ trễ tối thiểu, tạo nền tảng cho hàng tỷ thiết bị như điện thoại, PC, xe hơi và thiết bị IoT giao tiếp theo thời gian thực.

Khái niệm AI-native và vai trò cốt lõi trong 6G

AI-native là khái niệm mà trí tuệ nhân tạo trở thành yếu tố cốt lõi trong vận hành của thiết bị, thay vì chỉ là tính năng bổ sung. Kiến trúc này thúc đẩy sự tích hợp công nghệ thông minh vào mọi khía cạnh đời sống, cho phép thiết bị tự học, tự điều chỉnh và phản hồi thông minh theo ngữ cảnh sử dụng. Khi áp dụng vào viễn thông, AI-native không chỉ cải thiện hiệu suất mạng mà còn tạo ra khả năng tự vận hành và tự tối ưu hóa mà mạng truyền thống không thể đạt được.

Thiết kế của 6G hợp nhất ba trụ cột công nghệ chính: kết nối tốc độ cao, cảm biến diện rộng và năng lực tính toán hiệu năng cao. Ba yếu tố này kết hợp với nhau tạo ra một nền tảng mạnh mẽ để hiện thực hóa xu hướng "AI ở khắp mọi nơi" mà không bị giới hạn bởi khả năng xử lý hay băng thông. Mạng 6G AI-native sẽ có khả năng phân phối nguồn tính toán linh hoạt giữa thiết bị biên, mạng lưới và đám mây, đảm bảo mỗi yêu cầu đều được xử lý tại điểm tối ưu nhất.

Quốc gia nào triển khai 6G sớm sẽ không chỉ cải thiện kết nối mà còn có lợi thế định hình toàn bộ hệ sinh thái công nghệ trong tương lai. Đây là cuộc đua không chỉ về hạ tầng viễn thông mà còn về quyền lực trong việc thiết lập tiêu chuẩn, phát triển ứng dụng và tạo ra giá trị kinh tế từ nền tảng công nghệ mới. Việt Nam với vị thế địa lý chiến lược và lực lượng kỹ sư công nghệ đang phát triển mạnh mẽ có cơ hội thực sự để trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu trong làn sóng này.

Sơ đồ kiến trúc mạng 6G AI-native

Sơ đồ minh họa kiến trúc 6G tích hợp AI theo thời gian thực)

Lộ trình thương mại hóa 6G tại Việt Nam

Năm 2026 được dự báo là cột mốc quan trọng cho sự phổ biến của 5G và chuyển đổi sang 6G trên toàn cầu. Ông Thiều Phương Nam, Tổng Giám đốc Qualcomm tại Việt Nam, Lào và Campuchia, nhận định rằng Việt Nam đang ở "điểm giao mang tính bước ngoặt của quá trình phát triển công nghệ và công nghiệp". Đây là thời điểm vàng để Việt Nam đầu tư và định vị vị thế trong kỷ nguyên 6G sắp tới, khi mà hầu hết quốc gia phát triển vẫn đang trong giai đoạn chuyển tiếp từ 4G sang 5G.

Qualcomm đang hợp tác cùng Viettel để phát triển và thương mại hóa thiết bị 5G Open RAN trên quy mô toàn cầu. Đây là một bước đi chiến lược vì Open RAN cho phép tách rời phần cứng và phần mềm trong mạng di động, tạo ra sự linh hoạt và cạnh tranh mới trong chuỗi cung ứng thiết bị viễn thông. Hai tập đoàn này dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa công nghệ này từ năm 2029, cho thấy lộ trình rất cụ thể và tham vọng của việc đưa 6G vào thực tế.

Khác với các quốc gia chờ đợi công nghệ chín muồi rồi mới triển khai, Việt Nam đang đi theo chiến lược "nước rút" bằng cách tham gia ngay từ giai đoạn phát triển và thử nghiệm. Điều này giúp doanh nghiệp Việt tích lũy kinh nghiệm, xây dựng đội ngũ kỹ sư có chuyên môn sâu và tạo ra các giải pháp nội địa có khả năng cạnh tranh ngay khi 6G được thương mại hóa. Viettel và VNPT đang giữ vai trò then chốt trong lộ trình này, không chỉ vận hành hạ tầng mà còn trực tiếp tham gia phát triển và thử nghiệm công nghệ.

Liên minh 6G toàn cầu và vai trò của doanh nghiệp Việt

Tại hội nghị MWC Barcelona 2026, Liên minh phát triển mạng 6G toàn cầu đã được thành lập, quy tụ các tập đoàn công nghệ và viễn thông hàng đầu như Google, Meta, Microsoft, Samsung, Siemens. Liên minh này có nhiệm vụ thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật, phát triển nền tảng công nghệ và tạo ra hệ sinh thái ứng dụng cho 6G. Việc tham gia vào liên minh từ giai đoạn đầu mang lại lợi thế lớn cho các thành viên trong việc định hình hướng đi của công nghệ và bảo vệ lợi ích quốc gia.

Việt Nam vinh dự có ba đại diện tham gia liên minh là FPT, Viettel và VNG, cho thấy vị thế của công nghệ Việt đã được cộng đồng quốc tế công nhận. FPT mang thế mạnh về AI và phần mềm, Viettel đóng góp kinh nghiệm vận hành mạng lưới viễn thông quy mô lớn, còn VNG bổ sung góc nhìn về nền tảng số và dịch vụ kỹ thuật số. Sự hiện diện của ba doanh nghiệp này trong liên minh không chỉ là vinh dự mà còn là cơ hội để tiếp cận công nghệ tiên tiến, hợp tác phát triển và mở rộng thị trường ra toàn cầu.

Các doanh nghiệp viễn thông trong nước như Viettel và VNPT đang giữ vai trò then chốt trong việc hiện thực hóa các cam kết quốc tế về 6G. Bên cạnh việc vận hành hạ tầng, các đơn vị này còn trực tiếp tham gia phát triển và thử nghiệm công nghệ, tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai sớm các thế hệ mạng mới. Viettel với kinh nghiệm triển khai 5G tại nhiều quốc gia đang có lợi thế đáng kể trong việc chuẩn bị hạ tầng và nguồn lực cho 6G, trong khi VNPT mạnh về giải pháp cho doanh nghiệp và chính phủ điện tử.

Hội nghị MWC Barcelona 2026 về mạng 6G

Hội nghị quốc tế ra mắt liên minh phát triển 6G toàn cầu)

Hợp tác chiến lược với Qualcomm và nền tảng AI200

Trong buổi gặp gỡ báo chí ngày 9/4, đại diện Qualcomm thông báo mở rộng các sáng kiến công nghệ và tăng cường sự hiện diện của đội ngũ lãnh đạo cấp cao tại Việt Nam. Điều này khẳng định vai trò chiến lược quan trọng của thị trường Việt Nam trong chiến lược toàn cầu của Qualcomm, không chỉ là thị trường tiêu thụ sản phẩm mà còn là trung tâm phát triển công nghệ. Qualcomm cũng mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực bao gồm AI, trung tâm dữ liệu, ô tô và các thiết bị thông minh, cho thấy tầm nhìn dài hạn về khả năng của Việt Nam.

Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng dự thảo thương mại hóa dữ liệu, Qualcomm đã triển khai các nền tảng suy luận AI (AI inferencing) và hợp tác với các đối tác lớn như Viettel, VNPT, VNG và FPT. AI inferencing là khả năng chạy các mô hình AI đã được huấn luyện để đưa ra dự đoán hoặc quyết định theo thời gian thực, đây là thành phần quan trọng trong hệ sinh thái AI-native. Việc Qualcomm mang công nghệ này đến Việt Nam kịp thời điểm đang thảo luận về luật dữ liệu sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng hạ tầng AI tuân thủ pháp luật và khai thác hiệu quả dữ liệu trong nước.

Tại Hội nghị MWC 2026, Qualcomm đã giới thiệu nền tảng AI200 dưới dạng rack (rack-scale), thay vì từng máy chủ riêng lẻ. Thiết kế rack-scale cho phép tích hợp nhiều đơn vị xử lý AI vào cùng một hệ thống, tối ưu hóa hiệu năng và tiết kiệm không gian, điện năng trong trung tâm dữ liệu. Việt Nam được chọn là một trong những thị trường tiên phong thương mại hóa công nghệ này, phục vụ chính phủ điện tử, AI cho doanh nghiệp và các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy Việt Nam đang được các tập đoàn công nghệ lớn tin tưởng triển khai các công nghệ tiên tiến nhất.

Hệ sinh thái AI-native "Make in Vietnam"

Ông Thiều Phương Nam nhận định Việt Nam có lợi thế trong việc phát triển các thiết bị AI vật lý (physical AI) và sản phẩm AI-native "Make in Vietnam". Physical AI là hệ thống AI tương tác với thế giới thực thông qua cảm biến và tác nhân, bao gồm robot, xe tự lái, thiết bị y tế thông minh và các hệ thống tự động hóa công nghiệp. Việt Nam có nền tảng sản xuất phần cứng phát triển, đội ngũ kỹ sư có kỹ năng tốt và chi phí cạnh tranh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển dòng sản phẩm này.

Các sản phẩm AI-native mà Việt Nam có thể phát triển bao gồm thiết bị đầu cuối băng rộng (CPE), AI Box, máy tính AI và camera AI. CPE và AI Box là thiết bị kết nối mạng tích hợp khả năng xử lý AI tại biên, phù hợp cho việc triển khai mạng 6G với tính toán phân tán. Máy tính AI với chip chuyên dụng sẽ hỗ trợ các ứng dụng đòi hỏi hiệu năng cao như thiết kế đồ họa, phân tích dữ liệu lớn và đào tạo mô hình AI. Camera AI tích hợp khả năng nhận diện và phân tích hình ảnh thời gian thực có ứng dụng rộng rãi trong an ninh, giao thông và thương mại thông minh.

Qualcomm đã ký kết biên bản ghi nhớ (MOU) với Viettel tại MWC 2026 nhằm đồng phát triển chiếc điện thoại tích hợp công nghệ AI đầu tiên tại Việt Nam. Đây là một bước quan trọng đưa công nghệ AI vào thiết bị di động phổ thông, không chỉ giới hạn trong các mẫu cao cấp. Trong lĩnh vực robot, hãng đang hợp tác với VinMotion, Viettel, VinRobotics và VinDynamics để phát triển robot, qua đó củng cố vị thế của Việt Nam như một trung tâm phát triển physical AI mới nổi. Hợp tác này kết hợp thế mạnh phần cứng của Qualcomm với kinh nghiệm về robot tự động hóa và ứng dụng thực tế của các doanh nghiệp Việt.

Câu hỏi thường gặp

Khi nào Việt Nam sẽ thương mại hóa mạng 6G?

Việt Nam dự kiến thử nghiệm 6G vào năm 2028 và bắt đầu thương mại hóa từ năm 2029 theo lộ trình hợp tác giữa Qualcomm và Viettel.

AI-native khác với AI truyền thống như thế nào?

AI-native tích hợp trí tuệ nhân tạo vào kiến trúc cốt lõi của thiết bị từ đầu, thay vì thêm vào sau như tính năng bổ sung, cho phép tự tối ưu hóa và vận hành thông minh.

Việt Nam có bao nhiêu doanh nghiệp tham gia Liên minh 6G toàn cầu?

Việt Nam có ba đại diện tham gia Liên minh 6G toàn cầu là FPT, Viettel và VNG, cùng với các tập đoàn lớn như Google, Meta, Microsoft.

Nền tảng AI200 của Qualcomm có gì đặc biệt?

AI200 được giới thiệu dưới dạng rack-scale cho phép tích hợp nhiều đơn vị xử lý AI vào cùng một hệ thống, tối ưu hiệu năng cho trung tâm dữ liệu và ứng dụng AI quy mô lớn.

Physical AI là gì và Việt Nam có lợi thế gì trong lĩnh vực này?

Physical AI là hệ thống AI tương tác với thế giới thực qua cảm biến và tác nhân như robot, xe tự lái. Việt Nam có lợi thế về chi phí sản xuất, đội ngũ kỹ sư và nền tảng công nghiệp phát triển để phát triển dòng sản phẩm này.